Co to był za rok w branży modowej!
Intensywny, pełny zmian na stanowiskach dyrektorów kreatywnych, próbujący nadążyć za kolejnymi mikro trendami… (czy ktoś pamięta jeszcze o Labubu?) Czy w tym pędzie znalazł się czas na refleksję? Czy 2025 rok był krokiem naprzód w kierunku bardziej zrównoważonej mody? Oto subiektywne podsumowanie najważniejszych wydarzeń i trendów minionego roku.
Selektywna zbiórka odpadów tekstylnych
Od 1 stycznia 2025 w Unii Europejskiej, w tym w Polsce, został wprowadzony obowiązek oddzielnej segregacji odpadów tekstylnych – każda polska gmina miała zapewnić mieszkańcom dostęp do systemu zbiórki tekstyliów, a odzież, pościel czy ręczniki zamiast do zmieszanych mają trafiać do specjalnych punktów, przede wszystkim PSZOK-ów. Zmiany spowodowały spore poruszenie i rzecz jasna – wiele głosów sprzeciwu. Gminy, które zadziałały z wyprzedzeniem poprzez edukację mieszkańców i rozwinięcie infrastruktury dają przykład reszcie – uruchomiono mobilne PSZOKi, cykliczne akcje ze zbiórką, postawiono dodatkowe pojemniki, a w Gliwicach planowane jest nawet odbieranie odpadów tekstylnych bezpośrednio od mieszkańców. Pod koniec roku Ministerstwo Klimatu i Środowiska ogłosiło dodatkowo, że zanieczyszczone i zużyte materiały można wyrzucać do pojemnika na odpady zmieszane, ponieważ nie nadają się one do recyklingu. Co istotne, nie odnosi się to do tekstyliów, które zostały zabrudzone substancjami chemicznymi, olejami lub innymi niebezpiecznymi preparatami.
Regulacje
Pierwsze miesiące 2025 przyniosły dużo niepokoju za sprawą ogłoszenia pakietu „Omnibus”, zawierającego m.in. tzw. dyrektywę “stop the clock”, opóźniającą o dwa lata obowiązek raportowania ESG. Zmieniły się nastroje polityczne, a krytycy CSRD i CSDDD ogłaszali koniec ESG. Wiele firm, w tym te z branży modowej, nieco się zatrzymało, przyjmując wyczekującą postawę. W czerwcu wycofano się z Dyrektywy Green Claims, czyli tzw. dyrektywy greenwashingowej, jako alternatywę pozostawiając przyjętą w 2024 roku Dyrektywę o Wzmacnianiu Pozycji Konsumentów w Zielonej Transformacji.
Są też jednak świetne wieści – we wrześniu Parlament Europejski zatwierdził nowelizację dyrektywy o odpadach, która wprowadza Rozszerzoną Odpowiedzialność Producenta (ROP) na tekstylia. Trwają również intensywne prace nad wdrożeniem Cyfrowego paszportu produktu (Digital Product Passport – DPP). Pojawiły się już też pierwsze przykłady przygotowywania DPP dla produktów, m.in. kolekcja marki Pan tu nie stał we współpracy z firmą Caruma. Pozostaje mieć nadzieje, że w przypadku tych regulacji nie zostanie w ostatniej chwili zaciągnięty hamulec i wejdą one w życie.
Zrównoważony rozwój wielkim nieobecnym raportu State of Fashion
W corocznym raporcie State of Fashion na 2026 rok, wydawanym przez Business of Fashion i firmą doradczą McKinsey, zrównoważony rozwój nie został wymieniony wśród 10 tematów, które według prognoz będą miały wpływ na kształt branży i możliwości rozwoju w nadchodzącym roku. Pesymistyczne głosy mówią, że wraz z osłabieniem przepisów UE, zmianą nastrojów w polityce USA i słabymi wynikami ostatnich szczytów klimatycznych przeszliśmy do momentu impasu Inni widzą w tym część ewolucji podejścia do zrównoważonego rozwoju – nie został on odłożony na bok, a przeformułowany – rozumiany nie tylko jako koszt, a część modelu biznesowego.
Afery
Czyli to, co klika się najbardziej. Zaczęło się od luksusowej marki Loro Piana, która została objęta sądowym nadzorem po ujawnieniu nielegalnych praktyk i wyzysku swoich podwykonawców. Policyjne śledztwo włoskich służb w sprawie warunków pracy u dostawców marek luksusowych objęło w tym roku kolejne marki. Pod lupą znalazły się m.in. Prada, Dolce&Gabbana, Versace, Gucci czy Saint Laurent, które zostały wezwane przez śledczych do wyjaśnień. Jak się okazuje, koszt produkcji luksusowych torebek może wynosić tylko… 50 euro. Jak to możliwe? Przy pracy po 90 godzin tygodniowo za jedyne 3,5 euro za godzinę.
Zakłócenia w łańcuchach dostaw – kontrole, cła, skutki zmian klimatycznych
Jak zostało wskazane wyżej – łańcuchy dostaw marek luksusowych zaczęły być dokładnie sprawdzane. W tym roku jednak pojawiło się więcej problemów – wprowadzenie taryf celnych przez Stany Zjednoczone rozpoczęło przenoszenie produkcji do krajów o niższych cłach, a ekstremalne zjawiska pogodowe rzuciły światło na konieczność dostosowania łańcucha dostaw do zmian klimatycznych – przykładem są fabryki odzieżowe w Sri Lance, które borykają się z następstwami cyklonu Ditwah.
Rok Vinted i innych platform odsprzedaży odzieży
Kiedyś chodzenie do lumpeksów było formą oszczędności, szukania perełek vintage czy świadomego wyboru odzieży z drugiego obiegu. Dziś rynek ubrań z drugiej ręki jest wielkim, rosnącym w ogromnym tempie, wielomilionowym biznesem, który paradoksalnie może napędzać konsumpcję. Na platformach sprzedaży odzieży z drugiego obiegu można znaleźć mnóstwo ubrań nowych z metką, czy z opisem typu „ubrane dwa razy”. Badania przeprowadzone przez przedstawicieli Uniwersytetu Yale i Uniwersytetu Bar Ilan pokazały też, że rynek wtórny uzupełnia zakupy z rynku pierwotnego, a nie zastępuje go. Te bardzo niepokojące wnioski rzucają nowe światło na rynek odzieży z drugiej ręki. Pozostaje mieć nadzieję, że wzrost rynku odzieży z drugiego obiegu będzie przekładał się na zmniejszenie produkcji nowej odzieży i stanie się świadomym wyborem zastępującym ultra tanie, ultra fast-fashion.
Zwrot w stronę mody bez futer
Grudzień przyniósł kilka ważnych decyzji dotyczących ograniczenia wykorzystywania futer zwierzęcych w modzie. Polska wprowadziła zakaz hodowli zwierząt na futra – od wejścia w życie ustawy nie powstaną już żadne nowe fermy, a te obecnie działające będą stopniowo zamykane. Co warto podkreślić, Polska jest drugim największym eksporterem futer na świecie, więc zmiana ta będzie mieć bardzo istotny wpływ na branżę. Na Nowojorskim Tygodniu Mody od września 2026 roku nie zobaczymy już futra zwierzęcego. NYFW dołącza tym samym do Londynu, Kopenhagi czy Berlina. Wydawca Hearst Magazines poszedł w ślady Condé Nast (Vogue, Glamour, GQ, Vanity Fair) i oficjalnie zrezygnował z pokazywania futer zwierzęcych w swoich publikacjach. Dzięki decyzji wydawcy takich tytułów jak Harper’s Bazaar, Cosmopolitan i Elle (magazyn Elle działa fur-free już od 2021 roku) najpopularniejsze, wyznaczające trendy magazyny modowe jednoznacznie pokażą, że dla futer zwierzęcych nie ma już miejsca w modzie.
Alternatywne materiały i cyrkularność
Firmy pracujące nad alternatywnymi materiałami dla skór roślinnych mierzą się z problemem skalowalności swojego biznesu na skalę przemysłową. Co jednak bardzo cieszy – alternatyw pojawia się coraz więcej. Wśród nich warto wymienić debiutującą w 2025 roku Nutico™ – stworzoną przez polską firmę Bio2Materials, pierwszą na świecie alternatywę dla skóry pozyskiwaną z odpadów łupin kakaowych i orzechów włoskich.
W minionym roku nawiązano także wiele współprac mających na celu zwiększenie skali recyklowania tekstyliów – szwedzka firma Circulose, światowy lider recyklingu textile-to-textile, podpisała umowy z markami H&M, Mango czy Reformation, Nike nawiązało współpracę dotyczącą pozyskiwania poliestru z recyklingu z firmami Syre i Loop Industries, zajmującymi się czystymi technologiami w gospodarce o obiegu zamkniętym, a marka Ganni podpisała kilkuletni kontrakt z Ambercycle, zobowiązując się do pozyskiwania recyklingowanego poliestru do przyszłych kolekcji. Idea zamkniętego obiegu tekstyliów wkroczyła więc oficjalnie do mainstreamu.
Business Fashion Environment Summit Vogue Polska i Boston Consulting Group 2025
I na koniec kilka ważnych myśli z bardzo inspirującego wydarzenia, które miało miejsce w październiku – Business Fashion Environment Summit. Jedną z gościń wydarzenia była Orsola de Castro, współzałożycielka ruchu Fashion Revolution, która przyznała wprost: branża modowa nie chce być zmieniona. A skoro nie branża, to konsument – to on może zmienić podejście. Orsola aktywnie promuje naprawianie ubrań, również w widoczny sposób, co może być ważnym komunikatem i formą manifestu. Jak głosi tytuł jej książki – loved clothes last. Bardzo istotne słowa padły również podczas rozmowy z Emmą Håkansson – myśląc o zrównoważonym rozwoju, „sustainability” trzeba pomyśleć też „what is moral to sustain?”. Co powinniśmy podtrzymywać, a od czego odejść? Podsumowania wszystkich ścieżek wydarzenia znajdują się pod linkiem: Business Fashion Environment Summit 2025
Autorka:
Karolina Wanat
Członkini Polskiego Stowarzyszenia Zero Waste.
